លន់ នល់

លន់ នល់

លោក លន់ នល់ កើតនៅថ្ងៃទី 13 វិច្ឆិកា 1913 នៅស្រុកកំពង់លាវ ខេត្តព្រៃវែង ពីគ្រួសារកូនកាត់ ខ្មែរ-ចិន ។ លោកសិក្សាបឋមសិក្សានៅ សាលា DOUDART DE LAGREE ក្រុងភ្នំពេញ និង មធ្យមសិក្សានៅវិទ្យាល័យ CHASSELOUP LAUBAT ក្រុង ព្រៃនគរ ពីឆ្នាំ 1928 ដល់ 1934។ នៅឆ្នាំ1936 គាត់បានបម្រើការងារជា តំណែង សាធារណៈ នៃ រដ្ឋបាលអាណានិគមបារាំង ក្នុងឋានៈជាចៅក្រមនៅសាលាក្តី ខេត្តសៀម រាប ។ នៅឆ្នាំ 1937គាត់បានចាកចេញពីមុខងារ ចៅក្រម ដើម្បីមកកាន់ការផ្នែក រដ្ឋបាល នៅខេត្តកំពង់ចាម ។ នៅខែឧសភា 1945គាត់ជា អភិបាល ខេត្តក្រចេះ និង ជា នាយកប៉ូលីស ប្រចាំខេត្ត ។ នៅឆ្នាំ 1946ហ្លួង នរោត្តម សីហនុ បានតែងតាំងគាត់ជា ប្រធានគណៈប្រតិភូខ្មែរសម្រាប់ចូលរួមមើលការចរចារវាងបារាំង-ថៃ ដើម្បីឲ្យថៃបង្វិល ខេត្តបាត់ដំបង មកឲ្យកម្ពុជាវិញ ខេត្តនេះ ថៃបានកាន់កាប់តាំងពីឆ្នាំ 1941ម៉្លេះ ។ ពេល ដែលថែដកខ្លួនចេញទៅ លោក លន់ នល់ បានរៀបចំ រដ្ឋបាលកិច្ចខ្មែរ មុននឹងឡើងជា អភិបាលខេត្តនេះ នៅឆ្នាំ 1947។ នៅឆ្នាំ 1951 លោក លន់ នល់ បានមកពង្រឹងជំហរ “គណបក្ស ខេមរប៉ុណ្ណាការ” កើតនៅឆ្នាំ 1947ដោយ លោក ញឹក ជូឡុង ដើម្បីចូល រួមការបោះឆ្នោត សភា និតិបញ្ញត្តិ ខែកញ្ញា 1951 ។ គណបក្សនេះបានទទួល 2 អាសនៈ, គណបក្ស ប្រជាធិបតេយ្យ បានទទួល 54អាសនៈ ក្នុងសភា ដែលមាន ៧៨ អាសនៈ ។ ក្នុងឆ្នាំជាមួយគ្នា លោក លន់ នល់ បានត្រូវតែងតាំងជា នាយក ប៉ូលីសជាតិ ។ នៅឆ្នាំ 1952 បានទទួលឋានន្តរស័ក្តិជា វរសេនីយ៍ទោ លោក លន់ នល់ បានវិលមក ខេត្តបាត់ ដំបងវិញ ។ ពេលនេះ គាត់មានបេសកកម្ម 3 គឺ ៖ កំចាត់ពួកខ្មែរឥស្សរៈ, កំចាត់ខ្មែរសេរី

ពួក សឺង ង៉ុកថាន់, ក៏បាត់កងកម្លាំងវៀតមិញបានប្រជ្រៀតចូលមកតាំងទី នៅក្នុងខេត្តនេះ ។ នៅឆ្នាំ 1954គាត់បានដឹកនាំធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការចម្រុះ ដែលតែងតាំងដោយ កិច្ចព្រមព្រៀងហ្សឺណែវ សំរាប់ត្រួតពិនិត្យការចេញដំណើរពួកវៀតមិញ ពីកម្ពុជា ។

1954 ត្រូវបានតែងតាំងជា នាយអគ្គបញ្ជាការ កងទ័ពយោធពលខេមរភូមិន្ទ ឆ្នាំ 1955 គាត់បានឋានៈជា ឧត្តមសេនីយខ្មែរ ទី2 ញឹក ជូឡុង ជា ឧត្តមសេនីយ (FARK) ដែលជាប៉ុស្តិ៍មួយដ៏សំខាន់ អនុញ្ញាតឲ្យគាត់បង្កើតចំណងជាមួយនាយទាហានខ្មែរ តាំងពីពេលនោះមក ។ នៅឆ្នាំ 1955នេះ ហ្លួង នរោត្តម សីហនុ បានដាក់រាជ្យ ថ្វាយព្រះ បិតា នរោត្តម សុរាម្រឹត ដើម្បីបង្កើត គណបក្សនយោបាយ “សង្គមរាស្ត្រនិយម” ។ ហ្លួងពេលនេះ មានងារជា “សម្តេច” សីហនុ ។ គណៈបក្ស ខេមរប៉ុណ្ណាការ បានរំលាយខ្លួន លោក លន់ នល់ បានចូលជា សមាជិក របស់ សង្គមរាស្ត្រនិយម ។ នៅឆ្នាំ ១៩៥៥ គាត់ ជា មេបញ្ជាការ FARK និង បានទទួលតំណែងជា រដ្ឋមន្ត្រី ការពារជាតិ នៃ រដ្ឋាភិបាល សង្គមរាស្ត្រនិយម ៥ លើក ៖ រដ្ឋាភិបាល ន. សីហនុ ឆ្នាំ 1955-1956, រដ្ឋាភិបាល ប៉ែន នុត ឆ្នាំ 1958, រដ្ឋាភិបាល ន. សីហនុ ឆ្នាំ 1959-1960, រដ្ឋាភិបាល ផូ គ្រឿង ឆ្នាំ 1960-61, រដ្ឋាភិបាល ន. កន្តុល ឆ្នាំ 1962-1964 ។ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី 1 លើក រដ្ឋាភិបាល ន. កន្ទួល ឆ្នាំ 1965-1966។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី 2លើក ៖ 1966-1967និង ថ្ងៃទី 14 សីហា 1969, 18 មីនា 1970 ជា រដ្ឋាភិបាល “ស្រោចស្រង់ជាតិ” ។ គឺក្នុង រដ្ឋាភិបាល “ស្រោចស្រង់ជាតិ” នេះ ដែលមានការគាំទ្រពី អ្នកអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមត ឲ្យបង្កើតឡើង ។

ក្នុងឋានៈជា រដ្ឋមន្ត្រី ការពារជាតិ ធ្វើការជាមួយ សម្តេច សីហនុ លោក លន់ នល់ ធ្វើ តាមតែបន្ទាត់នយោបាយ សម្តេច សីហនុ តែប៉ុណ្ណោះ ។ តាំងពីឆ្នាំ 1960មក សម្តេច សីហនុ ជាមួយ សង្គមរាស្ត្រនិយម ប្រកាន់យកនយោបាយនិន្នាការឆ្វេងនិយម រហូត អនុញ្ញាតឲ្យកងកម្លាំងយួនកុម្មុយនិស្ត តាំងទ័ពប្រើប្រាស់ទឹកដីខ្មែរ ប៉ែកខាងកើត ធ្វើសង្គ្រាម ទៅយួនខាងត្បូង ។ លោក លន់ នល់ ថែមទាំងបានចុះហត្ថលេខាជាមួយចិន អនុញ្ញាតឲ្យ គ្រឿងសព្វាវុធឆ្លងកាត់កំពង់ផែ កំពង់សោម ដើម្បីផ្តល់ដល់យួនកុម្មុយនិស្ត ។ ព្រឹត្តិការណ៍ ថ្ងៃ 18 មីនា 1970 ដែលបណ្តាលឲ្យ សភា ដកតំណែង សម្តេច សីហនុ ពីប្រមុខរដ្ឋ គឺ មានបុព្វហេតុទ័ពយួនកុម្មុយនិស្តនេះ ។ នៅឆ្នាំ 1970ដល់ 1971 រដ្ឋាភិបាល លន់ នល់ ប្រឈមមុខទៅបច្ចាមិត្រពីរ ៖ ទ័ពយួនកុម្មុយនិស្ត, ទ័ពខ្មែរក្រហម-សីហនុនិយម ។ ជាអកុសល គាត់មានរោគស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួន (HÉMIPLÉGIE) បង្ខំឲ្យគាត់ធ្វើការព្យាបាល នៅ ហួណូលូលូ មួយរយៈ ទើបវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ថ្ងៃទី 2 ខុសភា 1971តែគាត់ នៅតែរក្សាប៉ុស្តិ៍ជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដដែល ។ គាត់បានទទួលយសសក្តិជា “សេនាប្រមុខ” នៅថ្ងៃទី 21 មេសា 1971 ។ នៅថ្ងៃទី 4 មិថុនា 1972មានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើស ប្រធានាធិបតី មានបេក្ខជន 3 នាក់ ៖ លន់ នល់, អ៊ុន តាំ, កែវ អន, អ្នកបានមកបោះ ឆ្នោតមាន 1,1លាន នាក់ លន់ នល់ បានទទួល 55% ជាប់ជា ប្រធានាធិបតី ។ “សាធា រណរដ្ឋខ្មែរ” ដែលមាន លោក លន់ នល់ ជាប្រមុខ មានអាយុ5ឆ្នាំ ពីឆ្នាំ 1970ដល់ 1975 ។ លោក លន់ នល់ បានចាកចេញពីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី 1មេសា 1975 ទៅរស់នៅ ហាវ៉ៃ រហូតដល់ឆ្នាំ 1979ទើបវិលមក FULLERTON រដ្ឋកាលីហ្វ័រនី និង បានទទួលអនិច្ចកម្មនៅថ្ងៃទី 17 ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ1987។